Η ΑΕΚ του Μάρκο Νίκολιτς
Το καλοκαίρι που ξεκίνησε να εργάζεται στην ομάδα ο Μάρκο Νίκολιτς αναρωτιόμασταν (και ψαχνόμασταν) ποια η αγωνιστική του φιλοσοφία, τι (καινούριο) ποδοσφαιρικά κομίζει στην ΑΕΚ. Κάτι απόλυτα λογικό όταν έχεις να κάνεις με έναν νέο προπονητή. Στα μέσα Ιουνίου είχαμε γράψει σχετικό κείμενο υπό τον τίτλο «Η σεζόν του Marko Nikolic στην Ρωσία». Αναφέραμε, μεταξύ άλλων:
Οι καλοκαιρινές δοκιμές (και ο ρόμβος που δεν ήταν ρόμβος)
Στα καλοκαιρινά φιλικά προετοιμασίας είδαμε 4-4-2 σε ρόμβο (στο φιλικό με την Zulte Waregem, κυρίως στο πρώτο ημίχρονο με τον Γιόνσον στο "έξι" και τον Μάνταλο στο "δέκα"), 4-3-2-1 (το αποκαλούμενο ως Χριστουγεννιάτικο δένδρο), 4-3-1-2 και συμπληρωματικά 4-4-2 και 4-2-3-1. Τα ΜΜΕ μας "ζάλισαν" με τον (υποτιθέμενο) ρόμβο της ΑΕΚ...
«Πάμε στο (αμιγώς) αγωνιστικό κομμάτι. Με βάση τις πληροφορίες που συνέλεξα, ο Μάρκο Νίκολιτς βασίσθηκε σε δύο κυρίως διατάξεις. Στο πρώτο μισό της σεζόν (μέχρι και την διακοπή για τον χειμώνα στις αρχές Δεκεμβρίου) εστίασε σε τριάδα στην άμυνα, κάτι σαν 3-4-3 (ως 3-4-2-1 αναφέρεται). Στην επανέναρξη του πρωταθλήματος, στις αρχές Μαρτίου, το "γύρισε" σε τετράδα στην άμυνα.
Προφανώς γνώρισε καλύτερα το έμψυχο δυναμικό της ομάδας του, είδε τι στυλ ποδοσφαίρου της ταιριάζει και το δούλεψε στο διάστημα της χειμερινής προετοιμασίας. Ως 4-3-1-2 αναφέρεται η διάταξη και από ότι μαθαίνω - διαβάζω ομοιάζει με το 4-4-2 σε ρόμβο αλλά δεν είναι ακριβώς το ίδιο, υπάρχουν διαφορές.
Διαβάζω ότι αρέσκεται (κατά κανόνα) στο να περιμένει τον αντίπαλο στο μισό γήπεδο και να "χτυπά" στις μεταβάσεις, στις άμεσες (αντ)επιθέσεις δηλαδή και ότι αγωνίζεται χωρίς κλασικούς εξτρέμ (και στο 3-4-2-1 και στο 4-3-1-2 δεν χρειάζονται μέσοι ή επιθετικοί παίκτες γραμμής, αλλά ποδοσφαιριστές που παίζουν πιο εσωτερικά) δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στον άξονα. Όλα αυτά βέβαια είναι θεωρητικά. Μπορεί στην ΑΕΚ να δούμε κάτι διαφορετικό...»
Οι καλοκαιρινές δοκιμές (και ο ρόμβος που δεν ήταν ρόμβος)
Στα καλοκαιρινά φιλικά προετοιμασίας είδαμε 4-4-2 σε ρόμβο (στο φιλικό με την Zulte Waregem, κυρίως στο πρώτο ημίχρονο με τον Γιόνσον στο "έξι" και τον Μάνταλο στο "δέκα"), 4-3-2-1 (το αποκαλούμενο ως Χριστουγεννιάτικο δένδρο), 4-3-1-2 και συμπληρωματικά 4-4-2 και 4-2-3-1. Τα ΜΜΕ μας "ζάλισαν" με τον (υποτιθέμενο) ρόμβο της ΑΕΚ...
Αν λειτουργεί, αν δεν λειτουργεί, αν υπάρχει το κατάλληλο έμψυχο δυναμικό να υποστηρίξει αυτή την διάταξη και διάφορα άλλα τέτοια... χαριτωμένα. (Μεγαλύτερη πλάκα έχει που κάποιοι εξακολουθούν να αναρωτιούνται αν θα επιστρέψει η ΑΕΚ στον... ρόμβο!) "Μάλλιασε" η γλώσσα μας (ή μάλλον το... πληκτρολόγιό μας!) να λέμε (και να ξαναλέμε) ότι η αγωνιστική διάταξη της ομάδας ΔΕΝ ΗΤΑΝ ρόμβος (με την εξαίρεση ενός κομματιού του αγώνα με την Zulte Waregem, όπως μας δείχνει η κάτωθι φωτογραφία).
Όχι μόνο κάναμε σχετικές αναφορές στα post game άρθρα των φιλικών, αλλά αφιερώσαμε και ολόκληρο κείμενο («Η ανατροπή και ο ρόμβος που δεν ήταν... ρόμβος!»). Ας είναι, η καλοκαιρινή ΑΕΚ αγωνιζόταν -κατά βάση- με τρεις κεντρικούς μέσους (σε διάταξη 1-2, δηλαδή έναν παίκτη στο "έξι" και δύο εσωτερικούς μέσους μπροστά του) και ισάριθμους επιθετικούς (σε διατάξεις 1-2 ή 2-1).
Η «εγκατάλειψη» της τριάδας στην μεσαία γραμμή
Με τον τραυματισμό του Περέιρα (στο ξεκίνημα του εντός έδρας αγώνα με τον Άρη Λεμεσού) η τριάδα στην μεσαία γραμμή εγκαταλήφθηκε, πήγαμε σε double pivot (για να δανειστούμε έναν μπασκετικό όρο) με τον Πινέδα να μένει πιο πίσω σε φάση δημιουργίας παιχνιδιού (ως "εξάρι") και τον Μαρίν λίγο πιο μπροστά (ως "οκτάρι"). Όπως αναφέραμε στα τελειώματα του Αυγούστου:
Με τον τραυματισμό του Ελίασον (και του Κουτέσα) η ΑΕΚ επέστρεψε σε διάταξη ενισχυμένου άξονα χωρίς κλασικούς και τυπικούς ακραίους επιθετικούς (wingers). Τους τελευταίους μήνες έχει παγιωθεί στην ΑΕΚ η διάταξη 4-2-2-2 (με μερικές παραλλαγές σε κάποια παιχνίδια).
Οι οκτώ στους δέκα -δηλαδή όλοι πλην των ακραίων αμυντικών- (αφήνουμε εκτός τον τερματοφύλακα για προφανείς λόγους) είναι ποδοσφαιριστές του άξονα. Οι δύο κεντρικοί αμυντικοί, οι δύο κεντρικοί μέσοι, οι δύο false tens (όπως τους χαρακτηρίζει ο Νίκολιτς) και οι δύο επιθετικοί.
4-2-2-2 αρχική διάταξη, η οποία μετατρέπεται σε 3-3-4 με την ομάδα σε φάση δημιουργίας / επίθεσης και 4-4-2 σε φάση άμυνας. Ας χρησιμοποιήσουμε ως παράδειγμα την αρχική ενδεκάδα της ΑΕΚ από το πλέον πρόσφατο παιχνίδι της, αυτό στην Τούμπα κόντρα στον ΠΑΟΚ. Σε μία "χαλαρή", σχεδόν "μπακαλίστικη", προσέγγιση...
«Αυτό (σ.σ. ο τραυματισμός του Περέιρα) αυτομάτως σήμανε δύο πράγματα στον ποδοσφαιρικό οργανισμό της ΑΕΚ:
1) Την εγκατάλειψη της αγωνιστικής διάταξης 4-4-2 ενισχυμένου άξονα (αυτό που η συντριπτική πλειοψηφία αποκαλεί σχηματικά και λανθασμένα ως ρόμβο). Ο Περέιρα ήταν ο σημαντικότερος παίκτης (και ουσιαστικά ο play maker) της ΑΕΚ στην τριάδα των κεντρικών μέσων. Εν τη απουσία του, ο Μάρκο Νίκολιτς επέλεξε διάταξη με δύο κεντρικούς χαφ και δύο ακραίους (μεσο)επιθετικούς. Είτε κλασικό 4-4-2, είτε 4-2-3-1.
2) Την επανενεργοποίηση του Νίκλας Ελίασον.
Δηλαδή ο τραυματισμός του Περέιρα οδήγησε αφενός σε διάταξη με ακραίους και αφετέρου στην επιστροφή του Ελίασον.»
Με τον τραυματισμό του Ελίασον (και του Κουτέσα) η ΑΕΚ επέστρεψε σε διάταξη ενισχυμένου άξονα χωρίς κλασικούς και τυπικούς ακραίους επιθετικούς (wingers). Τους τελευταίους μήνες έχει παγιωθεί στην ΑΕΚ η διάταξη 4-2-2-2 (με μερικές παραλλαγές σε κάποια παιχνίδια).
Οι οκτώ στους δέκα -δηλαδή όλοι πλην των ακραίων αμυντικών- (αφήνουμε εκτός τον τερματοφύλακα για προφανείς λόγους) είναι ποδοσφαιριστές του άξονα. Οι δύο κεντρικοί αμυντικοί, οι δύο κεντρικοί μέσοι, οι δύο false tens (όπως τους χαρακτηρίζει ο Νίκολιτς) και οι δύο επιθετικοί.
4-2-2-2 αρχική διάταξη, η οποία μετατρέπεται σε 3-3-4 με την ομάδα σε φάση δημιουργίας / επίθεσης και 4-4-2 σε φάση άμυνας. Ας χρησιμοποιήσουμε ως παράδειγμα την αρχική ενδεκάδα της ΑΕΚ από το πλέον πρόσφατο παιχνίδι της, αυτό στην Τούμπα κόντρα στον ΠΑΟΚ. Σε μία "χαλαρή", σχεδόν "μπακαλίστικη", προσέγγιση...
Η αρχική διάταξη της ΑΕΚ (4-2-2-2)
Η διάταξη της ΑΕΚ σε φάση άμυνας (4-4-2)
Η διάταξη της ΑΕΚ σε φάση επίθεσης (3-3-4, κάποιοι το αναφέρουν και ως 3-1-6)
Εναλλακτικά στην τελευταία εικόνα μπορεί να "υποχωρήσει" στην τριάδα στο κέντρο της άμυνας ο Μαρίν και να μείνει στο "οκτώ" ο Πινέδα. Πρόκειται για αλλαγή προσώπων, η διάταξη παραμένει η ίδια.
Η επιστροφή του «Χριστουγεννιάτικου δένδρου» για μία... παράσταση!
Τον σχηματισμό 4-3-2-1 (τον αποκαλούμενο και ως "Χριστουγεννιάτικο δένδρο"), με τον οποίο αγωνιστήκαμε στην Φλωρεντία, είχαμε να τον δούμε από το καλοκαίρι (τότε βέβαια όλοι τον αποκαλούσαν λανθασμένα ως ρόμβο).
Τριάδα στα χαφ σε διάταξη 1-2. Μαρίν στο "έξι", Πινέδα και Περέιρα (και στο τελευταίο ημίωρο Μάνταλος) ως εσωτερικοί μέσοι, Γιόβιτς στην κορυφή της επίθεσης και Κοϊτά - Γκατσίνοβιτς λίγο πίσω του δεξιά και αριστερά. Έκανε (ο σχηματισμός ντε!) μία guest εμφάνιση μέσα στην σεζόν με απόλυτα επιτυχημένο αποτέλεσμα. Μέχρι την επόμενη φορά...
Η αλλαγή από τριάδα σε ντουέτο (στα χαφ)
Με εξαίρεση το παιχνίδι με την Φιορεντίνα, την τριάδα στην μεσαία γραμμή είχαμε να την δούμε από το καλοκαίρι. Πλέον, ακόμη και μετά την επιστροφή του Περέιρα στην αγωνιστική δράση (με τον τραυματισμό του εγκαταλήφθηκε η τριάδα), αγωνίζομαστε με δυάδα (Πινέδα, Μαρίν οι βασικοί). Από τριάδα στα χαφ (σε διάταξη 1-2) και τριπλέτα στην επίθεση (σε σχηματισμούς 2-1 και 1-2) περάσαμε στο δύο (χαφ) - δύο (false tens) και δύο (επιθετικούς).
Γιατί έγινε η αλλαγή και δεν υποστηρίχθηκε αυτό που δουλεύτηκε στην καλοκαιρινή προετοιμασία;
➺ Πρώτον, γιατί το roster άλλαξε αρκετά, ήρθαν (ένδεκα συν τους δύο που επέστρεψαν - ο ένας ξαναέφυγε βέβαια) και έφυγαν (άλλη μία... ενδεκάδα συν τους "πιτσιρικάδες") παίκτες. Εξάλλου ο Μάρκο το ξεκαθάρισε εγκαίρως («δεν θα πάμε σε όλη τη σεζόν σε έναν δρόμο»).
➺ Δεύτερον, ο Μάρκο Νίκολιτς προτίμησε να πορευτεί στα (κρίσιμα και άκρως καθοριστικά) καλοκαιρινά προκριματικά του Conference League με κάτι που το γνωρίζει άριστα ο ίδιος (με τριάδα στα χαφ αγωνιζόταν και στην ΤΣΣΚΑ Μόσχας), αλλά και οι (περσινοί) ποδοσφαιριστές, στους οποίους βασίστηκε κατά βάση στα προκριματικά.
«Αν θυμάμαι καλά, στο προηγούμενο πρωτάθλημα η ΑΕΚ έπαιξε κάτι παρόμοιο» είχε πει χαρακτηριστικά στα τέλη Ιουλίου και θεωρώ ότι αναφερόταν σε αυτό που είδαμε πέρυσι από την ΑΕΚ του Αλμέιδα με έναν "κόφτη" (είτε Σιμάνσκι, είτε Γιόνσον - κάποιες φορές είδαμε και τον Μάνταλο εκεί), δύο "οκτάρια" (μεταξύ των Πινέδα, "Λιούμπι", Μάνταλου και Περέιρα) και δύο τύποις ακραίους καθώς ούτε ο Μαρσιάλ από αριστερά, αλλά ούτε και ο Λαμέλα από δεξιά ήταν οι κλασικοί και τυπικοί wingers.
Σε ένα χρονικό σημείο που δεν επιτρέπει (λόγω έλλειψης χρόνου) αλλαγές ήταν λογικό να πάει σε κάτι που γνωρίζει και ο ίδιος και οι ποδοσφαιριστές.
Με την κάτωθι σύνθεση ολοκλήρωσε την περασμένη αγωνιστική περίοδο (2024-2025), στις 11 Μαΐου στο γήπεδο της Τούμπας (κόντρα στον ΠΑΟΚ), η ΑΕΚ:
Μπρινιόλι, Ρότα, Βίντα, Μήτογλου, Χατσισαφί, Πινέδα (78' Φερνάντες), Περέιρα (78' Γκατσίνοβιτς), Μάνταλος, Λαμέλα (71' Ελίασον), Μαρσιάλ, Πιερό (71' Κοϊτά).
Κάπως έτσι ξεκίνησε (εντός έδρας απέναντι στην Χάποελ Μπερ Σεβά) την φετινή (2025-2026) ποδοσφαιρική σεζόν η ομάδα:
Στρακόσα, Ρότα, Μουκουντί, Ρέλβας, Πήλιος, Μάνταλος, Περέιρα, Πινέδα (58' Λιούμπιτσιτς), Κοϊτά (62' Γκατσίνοβιτς), Ζίνι (85' Κουτέσα), Πιερό (58' Μαρσιάλ).
Οκτώ παίκτες αγωνίσθηκαν και στα δύο ματς, αλλά δεν εστιάσαμε σε αυτό. Στην τριάδα του κέντρου δώσαμε έμφαση που ήταν (ακριβώς) η ίδια. Ο Μάνταλος στο "έξι" (ως deep lying playmaker που λένε και στο χωριό μου) και οι Περέιρα, Πινέδα ως εσωτερικοί μέσοι ("οκτάρια" δηλαδή).
➺ Τρίτον, γιατί αλλάζουν οι συνθήκες και πρέπει να προσαρμόζεσαι. Όσο κι αν το ποδόσφαιρο είναι το ίδιο παντού, πρόκειται για άλλη χώρα, άλλο πρωτάθλημα, άλλη λογική, άλλη αισθητική. Θυμηθείτε πόσο "ζορίστηκε" στην αρχή η ΑΕΚ κόντρα σε ομάδες που περίμεναν κλεισμένες (με διπλό... πούλμαν) στο δικό τους τρίτο και δεν άφηναν χώρους.
Το πρόβλημα στο τελευταίο τρίτο το έλυσε με έναν επιπλέον παίκτη ψηλά, πιο κοντά στην αντίπαλη περιοχή (με τέσσερις δηλαδή αντί για τρεις). Η ΑΕΚ αγωνίζεται με δύο κλασικούς σέντερ φορ και δύο παίκτες από πίσω τους (λίγο πιο δεξιά ο ένας, λίγο πιο αριστερά ο άλλος), των οποίων η δουλειά είναι να βρεθούν στα μεσοδιαστήματα ανάμεσα στις δύο γραμμές της άμυνας των αντιπάλων.
Ο παραγκονισμός των Ελίασον, Κουτέσα
Το ερώτημα γιατί η ΑΕΚ αγωνίζεται χωρίς ακραίους (μεσο)επιθετικούς έχει τεθεί αρκετές φορές κατά την διάρκεια της σεζόν και είμαι βέβαιος ότι θα επανέλθει μετά από δύο - τρία μη επιτυχημένα αποτελέσματα (χτύπα ξύλο!). Γιατί "τρώνε πάγκο" δύο από τους πλέον ποιοτικούς ποδοσφαιριστές της ΑΕΚ, ο Ελίασον και ο Κουτέσα; Τις προθέσεις του ο Μάρκο τις έδειξε από το καλοκαίρι. Γράφαμε στα μέσα Ιουλίου:
Το περασμένο καλοκαίρι είδαμε στα φιλικά προετοιμασίας τόσο τον Ελίασον όσο και τον Κουτέσα να δοκιμάζονται είτε στο "δέκα", είτε ως περιφερειακοί επιθετικοί. Δεν πήγαν καλά. Δεν ένιωθαν άνετα εκτός της φυσικής τους θέσης.
Ο μόνος που ανταποκρίθηκε ήταν ο Κοϊτά είτε στα άκρα (και αριστερά που είναι η φυσική του θέση και δεξιά που πέρυσι ήταν "εξαφανισμένος" όποτε αγωνιζόταν εκεί), είτε στον άξονα (πίσω από τον σέντερ φορ, δίπλα στον σέντερ φορ, ακόμη και σέντερ φορ). Ανταποκρίθηκε τακτικά και δικαιώθηκε.
Δεν είναι τυχαίο, ούτε συμπωματικό, το ότι είναι ο μόνος ποδοσφαιριστής που έχει λάβει μέρος ΣΕ ΟΛΑ τα παιχνίδια της φετινής ΑΕΚ (38/38). Δευτερευόντως το ίδιο μπορούμε να πούμε και για τον Γκατσίνοβιτς (αν και δεν είναι ο τυπικός ακραίος για να μπει το όνομά του στην παραπάνω σύγκριση).
Πλέον -στην παρούσα φάση τουλάχιστον- οι Ελίασον, Κουτέσα λογίζονται (καλώς ή κακώς) ως μέρος του rotation αλλά όχι ως βασικές επιλογές. Σε κάποια ματς μπορεί να ξεκινήσουν, σε κάποια θα χρησιμοποιηθούν ως αλλαγή. Μόνο ως ειδική συνθήκη κι όταν το απαιτήσουν οι περιστάσεις.
Η ΑΕΚ του Μάρκο Νίκολιτς
Για να έρθουμε στο ερώτημα του τίτλου, η (ιδανική) ΑΕΚ κατά τον Μάρκο Νίκολιτς χρειάζεται παίκτες του άξονα. Χρειάζεται μέσους που μπορούν να προσφέρουν σε πολλά (και διαφορετικά) πεδία. Τα τυπικά "εξάρια" ή "δεκάρια" δεν ταιριάζουν στο πλάνο του. Χρειάζεται παίκτες (ανεξαρτήτου θέσης) με play making ικανότητες.
Σε κάποιες θέσεις (πχ στους δύο false tens) μπορεί να "θυσιάσει" το play making για να αποκτήσει ταχύτητα, έκρηξη και ένταση (πχ περιπτώσεις Κοϊτά, Γκατσίνοβιτς και Λιούμπισιτς). Και αυτό γιατί να τα βρεις και τα δύο σε ποδοσφαιριστή θα χρειαστούν αρκετά εκατομμύρια ευρώ (και συνήθως τέτοιοι παίκτες και σε καλή ηλικία δεν έρχονται στην Ελλάδα, είναι για καλύτερα πρωταθλήματα).
Θέλει δύο στόπερ που να μπορούν να ξεκινούν παιχνίδι από πίσω (κάτι που του το προσφέρουν ο Μουκουντί και -κυρίως- ο Ρέλβας) και θέλει δύο σέντερ φορ (έναν του "κουτιού" και τον Γιόβιτς σε πιο χαμηλά μέτρα). Τι του λείπει (του Μάρκο);
Ένας πιο εκρηκτικός, ταχύς και νεότερος Μάνταλος ή ένας πιο εκρηκτικός, ταχύς και νεότερος Ζοάο Μάριο ή ένας πιο εκρηκτικός, ταχύς και νεότερος Περέιρα ή ένας πιο εκρηκτικός και ταχύς Γκρούγιτς (και οι τέσσερις έχουν play making ικανότητες σε πολύ υψηλό επίπεδο).
Ιδανικά θα ήθελε τέσσερις... Πινέδα (ή έστω τρεις Πινέδα και έναν με λίγο διαφορετικά χαρακτηριστικά ή διαφορετικό σωματότυπο - πχ πιο υψηλό), δύο στην μεσαία γραμμή και δύο πίσω από τους επιθετικούς, αλλά το κόστος είναι... απαγορευτικό!
Δημιουργία vs άμυνα
Χονδρικά οι κατηγορίες / φάσεις σε έναν ποδοσφαιρικό αγώνα είναι ουσιαστικά τρεις: άμυνα, δημιουργία / επίθεση και στατικές φάσεις. Αν το υπεραναλύσουμε είναι έξι: άμυνα συν αμυντική μετάβαση, επίθεση συν επιθετική μετάβαση και στατικές φάσεις τόσο σε φάση άμυνας της ομάδας όσο και σε φάση επίθεσης.
Στις περισσότερες θέσεις ο Νίκολιτς δίνει έμφαση στην δημιουργία (μόνο στους δύο μεσοεπιθετικούς μπορεί να κάνει κάποιες "εκπτώσεις"). Να δώσουμε ένα - δύο παραδείγματα:
➺ Στην θέση "έξι" προτιμά τον Μαρίν αντί για τον Σιμάνσκι ή τον Γιόνσον (οι οποίοι είναι απείρως καλύτεροι ανασταλτικά).
➺ Στην θέση του κεντρικού αμυντικού προτιμά έναν στόπερ τύπου Ρέλβας, παρά ένα σαν (πχ) τον Βράνιες, ο οποίος είναι (απείρως) καλύτερος ανασταλτικά. Προτιμά δηλαδή έναν play maker της πίσω γραμμής παρά ένα "σκυλί του πολέμου".
Το τι κάνει ένας ποδοσφαιριστής με την μπάλα στα πόδια είναι σημαντικότερο για τον Σέρβο τεχνικό σε σχέση με το πόσο καλά αμύνεται. Για παράδειγμα (ολίγον τι... μπακαλίστικο):
➺ Ένας μέσος του εννέα ανασταλτικά (σούπερ) και της βάσης (πέντε) στην δημιουργία (μέτριος δηλαδή) είναι παίκτης του επτά (9+5=14, διά δύο ίσον επτά).
➺ Ένας μέσος του πέντε ανασταλτικά (μέτριος δηλαδή) και του εννέα στην δημιουργία (σούπερ) είναι παίκτης του επτά (9+5=14, διά δύο ίσον επτά).
➺ Ένας μέσος του επτά ανασταλτικά και του επτά στην δημιουργία (συμβατικά καλός και στα δύο κομμάτια δηλαδή) είναι παίκτης του επτά (7+7=14, διά δύο ίσον επτά).
Ο Μάρκο Νίκολιτς θα επιλέξει -ανάμεσα στους τρεις μέσους που έχουν τον ίδιο μέσο όρο- την τρίτη περίπτωση και (αν δεν είναι εφικτό) θα πάει στην δεύτερη, όχι στην πρώτη. Σωστό ή λάθος; Δεν έχει (καμία απολύτως) σημασία.
Δεν υπάρχει σωστό ή λάθος, στο ποδόσφαιρο δεν υπάρχουν... μονόδρομοι (όπως στην δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα - τι πήγα και θυμήθηκα)! Αυτός είναι ο τρόπος του προπονητή, αυτή είναι η ποδοσφαιρική του φιλοσοφία, τα ξέραμε όταν τον αποκτήσαμε, με αυτά (τα δεδομένα) θα πορευτούμε.
Η ισορροπία στο ποδόσφαιρο
Στο ποδόσφαιρο δεν κερδίζει ούτε η επίθεση, ούτε άμυνα, αλλά η ισορροπία. Αυτός που έχει την καλύτερη διαφορά τερμάτων δηλαδή. Πχ πέρυσι (σεζόν 2024-2025) ο Ολυμπιακός δεν διέθετε την καλύτερη επίθεση (ο ΠΑΟΚ σκόραρε περισσότερο) αλλά είχε +36 (στα γκολ υπέρ - κατά) και πήρε το πρωτάθλημα (με περίπατο). Κανένας δεν είχε καλύτερο συντελεστή.
Την χρονιά του νταμπλ (2022-2023) η ΑΕΚ δεν διέθετε ούτε την καλύτερη επίθεση, ούτε την καλύτερη άμυνα αλλά είχε τον καλύτερο συντελεστή τερμάτων.
Ομάδες που να κατέκτησαν πρωτάθλημα έχοντας την καλύτερη επίθεση (αλλά όχι την κορυφαία άμυνα) θα δείτε αλλά δεν είναι ο κανόνας, ομάδες που να κατέκτησαν πρωτάθλημα έχοντας την καλύτερη άμυνα (αλλά όχι την κορυφαία επίθεση) θα δείτε (ΑΕΚ 2017-2018, ΠΑΟΚ 20-18-2019), αλλά αυτό που είναι η πραγματική εξαίρεση του κανόνα είναι να πετύχετε πρωταθλήτρια ομάδα χωρίς τον καλύτερο συντελεστή τερμάτων.
Τέτοια ήταν η ΑΕΚ το 2018, ο ΠΑΟΚ το 2019 (αυτά τα δύο πρωταθλήματα κρίθηκαν από τις άμυνες) και ο Ολυμπιακός το 2008 (με την υπόθεση Βάλνερ).
Μόλις τρεις φορές από το 2006 που δημιουργήθηκε η Super League ομάδα που δεν είχε τον καλύτερο συντελεστή σε γκολ κατέκτησε τον τίτλο. Δηλαδή μόλις τρία στα είκοσι πρωταθλήματα. Οπότε το βασικό δεν είναι πόσα τέρματα πετυχαίνεις, ούτε πόσα δέχεσαι, αλλά πόσο θα σκοράρεις σε συνδυασμό με το πόσα γκολ θα δεχθείς.
Αυτή η ισορροπία ξεκινά από την δομή της ομάδας στο γήπεδο και τα τεχνικά χαρακτηριστικά των παικτών. Ισορροπία σε άμυνα και επίθεση. Παίκτες που να αμύνονται και να επιτίθενται συνάμα. Λένε ότι η επίθεση ξεκινά από τον τερματοφύλακα και τον στόπερ και η άμυνα από τον σέντερ φορ.
Όλα αυτά βέβαια σε αμιγώς θεωρητικό επίπεδο καθώς δεν γίνεται και οι ένδεκα ποδοσφαιριστές μίας ομάδας που βρίσκονται στο χορτάρι να είναι εξίσου καλοί σε άμυνα και επίθεση.
Αν επιστρέψουμε στο παράδειγμα με τις τρεις περιπτώσεις μέσων που (προ)αναφέραμε, ο Νίκολιτς θα προτιμήσει την τρίτη περίπτωση γιατί μπορεί να μην είναι σε κάτι εξαιρετικός, αλλά είναι ισορροπημένος.
Θέλει μία ομάδα ισορροπημένη, με παίκτες που προσφέρουν σε όσο γίνεται περισσότερα κομμάτια του παιχνιδιού, παρά ποδοσφαιριστές που κάνουν ουσιαστικά ένα πράγμα, εξαιρετικά μεν - ένα πράγμα δε.
Η επιστροφή του «Χριστουγεννιάτικου δένδρου» για μία... παράσταση!
Τον σχηματισμό 4-3-2-1 (τον αποκαλούμενο και ως "Χριστουγεννιάτικο δένδρο"), με τον οποίο αγωνιστήκαμε στην Φλωρεντία, είχαμε να τον δούμε από το καλοκαίρι (τότε βέβαια όλοι τον αποκαλούσαν λανθασμένα ως ρόμβο).
Τριάδα στα χαφ σε διάταξη 1-2. Μαρίν στο "έξι", Πινέδα και Περέιρα (και στο τελευταίο ημίωρο Μάνταλος) ως εσωτερικοί μέσοι, Γιόβιτς στην κορυφή της επίθεσης και Κοϊτά - Γκατσίνοβιτς λίγο πίσω του δεξιά και αριστερά. Έκανε (ο σχηματισμός ντε!) μία guest εμφάνιση μέσα στην σεζόν με απόλυτα επιτυχημένο αποτέλεσμα. Μέχρι την επόμενη φορά...
Η αλλαγή από τριάδα σε ντουέτο (στα χαφ)
Με εξαίρεση το παιχνίδι με την Φιορεντίνα, την τριάδα στην μεσαία γραμμή είχαμε να την δούμε από το καλοκαίρι. Πλέον, ακόμη και μετά την επιστροφή του Περέιρα στην αγωνιστική δράση (με τον τραυματισμό του εγκαταλήφθηκε η τριάδα), αγωνίζομαστε με δυάδα (Πινέδα, Μαρίν οι βασικοί). Από τριάδα στα χαφ (σε διάταξη 1-2) και τριπλέτα στην επίθεση (σε σχηματισμούς 2-1 και 1-2) περάσαμε στο δύο (χαφ) - δύο (false tens) και δύο (επιθετικούς).
Γιατί έγινε η αλλαγή και δεν υποστηρίχθηκε αυτό που δουλεύτηκε στην καλοκαιρινή προετοιμασία;
➺ Πρώτον, γιατί το roster άλλαξε αρκετά, ήρθαν (ένδεκα συν τους δύο που επέστρεψαν - ο ένας ξαναέφυγε βέβαια) και έφυγαν (άλλη μία... ενδεκάδα συν τους "πιτσιρικάδες") παίκτες. Εξάλλου ο Μάρκο το ξεκαθάρισε εγκαίρως («δεν θα πάμε σε όλη τη σεζόν σε έναν δρόμο»).
➺ Δεύτερον, ο Μάρκο Νίκολιτς προτίμησε να πορευτεί στα (κρίσιμα και άκρως καθοριστικά) καλοκαιρινά προκριματικά του Conference League με κάτι που το γνωρίζει άριστα ο ίδιος (με τριάδα στα χαφ αγωνιζόταν και στην ΤΣΣΚΑ Μόσχας), αλλά και οι (περσινοί) ποδοσφαιριστές, στους οποίους βασίστηκε κατά βάση στα προκριματικά.
«Αν θυμάμαι καλά, στο προηγούμενο πρωτάθλημα η ΑΕΚ έπαιξε κάτι παρόμοιο» είχε πει χαρακτηριστικά στα τέλη Ιουλίου και θεωρώ ότι αναφερόταν σε αυτό που είδαμε πέρυσι από την ΑΕΚ του Αλμέιδα με έναν "κόφτη" (είτε Σιμάνσκι, είτε Γιόνσον - κάποιες φορές είδαμε και τον Μάνταλο εκεί), δύο "οκτάρια" (μεταξύ των Πινέδα, "Λιούμπι", Μάνταλου και Περέιρα) και δύο τύποις ακραίους καθώς ούτε ο Μαρσιάλ από αριστερά, αλλά ούτε και ο Λαμέλα από δεξιά ήταν οι κλασικοί και τυπικοί wingers.
Σε ένα χρονικό σημείο που δεν επιτρέπει (λόγω έλλειψης χρόνου) αλλαγές ήταν λογικό να πάει σε κάτι που γνωρίζει και ο ίδιος και οι ποδοσφαιριστές.
Με την κάτωθι σύνθεση ολοκλήρωσε την περασμένη αγωνιστική περίοδο (2024-2025), στις 11 Μαΐου στο γήπεδο της Τούμπας (κόντρα στον ΠΑΟΚ), η ΑΕΚ:
Μπρινιόλι, Ρότα, Βίντα, Μήτογλου, Χατσισαφί, Πινέδα (78' Φερνάντες), Περέιρα (78' Γκατσίνοβιτς), Μάνταλος, Λαμέλα (71' Ελίασον), Μαρσιάλ, Πιερό (71' Κοϊτά).
Κάπως έτσι ξεκίνησε (εντός έδρας απέναντι στην Χάποελ Μπερ Σεβά) την φετινή (2025-2026) ποδοσφαιρική σεζόν η ομάδα:
Στρακόσα, Ρότα, Μουκουντί, Ρέλβας, Πήλιος, Μάνταλος, Περέιρα, Πινέδα (58' Λιούμπιτσιτς), Κοϊτά (62' Γκατσίνοβιτς), Ζίνι (85' Κουτέσα), Πιερό (58' Μαρσιάλ).
Οκτώ παίκτες αγωνίσθηκαν και στα δύο ματς, αλλά δεν εστιάσαμε σε αυτό. Στην τριάδα του κέντρου δώσαμε έμφαση που ήταν (ακριβώς) η ίδια. Ο Μάνταλος στο "έξι" (ως deep lying playmaker που λένε και στο χωριό μου) και οι Περέιρα, Πινέδα ως εσωτερικοί μέσοι ("οκτάρια" δηλαδή).
➺ Τρίτον, γιατί αλλάζουν οι συνθήκες και πρέπει να προσαρμόζεσαι. Όσο κι αν το ποδόσφαιρο είναι το ίδιο παντού, πρόκειται για άλλη χώρα, άλλο πρωτάθλημα, άλλη λογική, άλλη αισθητική. Θυμηθείτε πόσο "ζορίστηκε" στην αρχή η ΑΕΚ κόντρα σε ομάδες που περίμεναν κλεισμένες (με διπλό... πούλμαν) στο δικό τους τρίτο και δεν άφηναν χώρους.
Το πρόβλημα στο τελευταίο τρίτο το έλυσε με έναν επιπλέον παίκτη ψηλά, πιο κοντά στην αντίπαλη περιοχή (με τέσσερις δηλαδή αντί για τρεις). Η ΑΕΚ αγωνίζεται με δύο κλασικούς σέντερ φορ και δύο παίκτες από πίσω τους (λίγο πιο δεξιά ο ένας, λίγο πιο αριστερά ο άλλος), των οποίων η δουλειά είναι να βρεθούν στα μεσοδιαστήματα ανάμεσα στις δύο γραμμές της άμυνας των αντιπάλων.
Ο παραγκονισμός των Ελίασον, Κουτέσα
Το ερώτημα γιατί η ΑΕΚ αγωνίζεται χωρίς ακραίους (μεσο)επιθετικούς έχει τεθεί αρκετές φορές κατά την διάρκεια της σεζόν και είμαι βέβαιος ότι θα επανέλθει μετά από δύο - τρία μη επιτυχημένα αποτελέσματα (χτύπα ξύλο!). Γιατί "τρώνε πάγκο" δύο από τους πλέον ποιοτικούς ποδοσφαιριστές της ΑΕΚ, ο Ελίασον και ο Κουτέσα; Τις προθέσεις του ο Μάρκο τις έδειξε από το καλοκαίρι. Γράφαμε στα μέσα Ιουλίου:
«Οι μόνοι "καθαροί" ακραίοι στην ποδοσφαιρική φιλοσοφία του Νίκολιτς είναι οι δύο αμυντικοί, το δεξί και το αριστερό μπακ δηλαδή, που παίζουν σχεδόν μόνοι τους την πλευρά τους.
Οι κλασικοί wingers (είτε οι παίκτες γραμμής, οι οποίοι έχουν ουσιαστικά εκλείψει πλέον, είτε εκείνοι που δίνουν αρχικά πλάτος αλλά παίζουν με "ανάποδο" πόδι και συγκλίνουν - οι inverted wingers δηλαδή) δεν είναι συμβατοί με το "ποδόσφαιρο Νίκολιτς".»
Το περασμένο καλοκαίρι είδαμε στα φιλικά προετοιμασίας τόσο τον Ελίασον όσο και τον Κουτέσα να δοκιμάζονται είτε στο "δέκα", είτε ως περιφερειακοί επιθετικοί. Δεν πήγαν καλά. Δεν ένιωθαν άνετα εκτός της φυσικής τους θέσης.
Ο μόνος που ανταποκρίθηκε ήταν ο Κοϊτά είτε στα άκρα (και αριστερά που είναι η φυσική του θέση και δεξιά που πέρυσι ήταν "εξαφανισμένος" όποτε αγωνιζόταν εκεί), είτε στον άξονα (πίσω από τον σέντερ φορ, δίπλα στον σέντερ φορ, ακόμη και σέντερ φορ). Ανταποκρίθηκε τακτικά και δικαιώθηκε.
Δεν είναι τυχαίο, ούτε συμπωματικό, το ότι είναι ο μόνος ποδοσφαιριστής που έχει λάβει μέρος ΣΕ ΟΛΑ τα παιχνίδια της φετινής ΑΕΚ (38/38). Δευτερευόντως το ίδιο μπορούμε να πούμε και για τον Γκατσίνοβιτς (αν και δεν είναι ο τυπικός ακραίος για να μπει το όνομά του στην παραπάνω σύγκριση).
Πλέον -στην παρούσα φάση τουλάχιστον- οι Ελίασον, Κουτέσα λογίζονται (καλώς ή κακώς) ως μέρος του rotation αλλά όχι ως βασικές επιλογές. Σε κάποια ματς μπορεί να ξεκινήσουν, σε κάποια θα χρησιμοποιηθούν ως αλλαγή. Μόνο ως ειδική συνθήκη κι όταν το απαιτήσουν οι περιστάσεις.
Η ΑΕΚ του Μάρκο Νίκολιτς
Για να έρθουμε στο ερώτημα του τίτλου, η (ιδανική) ΑΕΚ κατά τον Μάρκο Νίκολιτς χρειάζεται παίκτες του άξονα. Χρειάζεται μέσους που μπορούν να προσφέρουν σε πολλά (και διαφορετικά) πεδία. Τα τυπικά "εξάρια" ή "δεκάρια" δεν ταιριάζουν στο πλάνο του. Χρειάζεται παίκτες (ανεξαρτήτου θέσης) με play making ικανότητες.
Σε κάποιες θέσεις (πχ στους δύο false tens) μπορεί να "θυσιάσει" το play making για να αποκτήσει ταχύτητα, έκρηξη και ένταση (πχ περιπτώσεις Κοϊτά, Γκατσίνοβιτς και Λιούμπισιτς). Και αυτό γιατί να τα βρεις και τα δύο σε ποδοσφαιριστή θα χρειαστούν αρκετά εκατομμύρια ευρώ (και συνήθως τέτοιοι παίκτες και σε καλή ηλικία δεν έρχονται στην Ελλάδα, είναι για καλύτερα πρωταθλήματα).
Θέλει δύο στόπερ που να μπορούν να ξεκινούν παιχνίδι από πίσω (κάτι που του το προσφέρουν ο Μουκουντί και -κυρίως- ο Ρέλβας) και θέλει δύο σέντερ φορ (έναν του "κουτιού" και τον Γιόβιτς σε πιο χαμηλά μέτρα). Τι του λείπει (του Μάρκο);
Ένας πιο εκρηκτικός, ταχύς και νεότερος Μάνταλος ή ένας πιο εκρηκτικός, ταχύς και νεότερος Ζοάο Μάριο ή ένας πιο εκρηκτικός, ταχύς και νεότερος Περέιρα ή ένας πιο εκρηκτικός και ταχύς Γκρούγιτς (και οι τέσσερις έχουν play making ικανότητες σε πολύ υψηλό επίπεδο).
Ιδανικά θα ήθελε τέσσερις... Πινέδα (ή έστω τρεις Πινέδα και έναν με λίγο διαφορετικά χαρακτηριστικά ή διαφορετικό σωματότυπο - πχ πιο υψηλό), δύο στην μεσαία γραμμή και δύο πίσω από τους επιθετικούς, αλλά το κόστος είναι... απαγορευτικό!
Δημιουργία vs άμυνα
Χονδρικά οι κατηγορίες / φάσεις σε έναν ποδοσφαιρικό αγώνα είναι ουσιαστικά τρεις: άμυνα, δημιουργία / επίθεση και στατικές φάσεις. Αν το υπεραναλύσουμε είναι έξι: άμυνα συν αμυντική μετάβαση, επίθεση συν επιθετική μετάβαση και στατικές φάσεις τόσο σε φάση άμυνας της ομάδας όσο και σε φάση επίθεσης.
Στις περισσότερες θέσεις ο Νίκολιτς δίνει έμφαση στην δημιουργία (μόνο στους δύο μεσοεπιθετικούς μπορεί να κάνει κάποιες "εκπτώσεις"). Να δώσουμε ένα - δύο παραδείγματα:
➺ Στην θέση "έξι" προτιμά τον Μαρίν αντί για τον Σιμάνσκι ή τον Γιόνσον (οι οποίοι είναι απείρως καλύτεροι ανασταλτικά).
➺ Στην θέση του κεντρικού αμυντικού προτιμά έναν στόπερ τύπου Ρέλβας, παρά ένα σαν (πχ) τον Βράνιες, ο οποίος είναι (απείρως) καλύτερος ανασταλτικά. Προτιμά δηλαδή έναν play maker της πίσω γραμμής παρά ένα "σκυλί του πολέμου".
Το τι κάνει ένας ποδοσφαιριστής με την μπάλα στα πόδια είναι σημαντικότερο για τον Σέρβο τεχνικό σε σχέση με το πόσο καλά αμύνεται. Για παράδειγμα (ολίγον τι... μπακαλίστικο):
➺ Ένας μέσος του εννέα ανασταλτικά (σούπερ) και της βάσης (πέντε) στην δημιουργία (μέτριος δηλαδή) είναι παίκτης του επτά (9+5=14, διά δύο ίσον επτά).
➺ Ένας μέσος του πέντε ανασταλτικά (μέτριος δηλαδή) και του εννέα στην δημιουργία (σούπερ) είναι παίκτης του επτά (9+5=14, διά δύο ίσον επτά).
➺ Ένας μέσος του επτά ανασταλτικά και του επτά στην δημιουργία (συμβατικά καλός και στα δύο κομμάτια δηλαδή) είναι παίκτης του επτά (7+7=14, διά δύο ίσον επτά).
Ο Μάρκο Νίκολιτς θα επιλέξει -ανάμεσα στους τρεις μέσους που έχουν τον ίδιο μέσο όρο- την τρίτη περίπτωση και (αν δεν είναι εφικτό) θα πάει στην δεύτερη, όχι στην πρώτη. Σωστό ή λάθος; Δεν έχει (καμία απολύτως) σημασία.
Δεν υπάρχει σωστό ή λάθος, στο ποδόσφαιρο δεν υπάρχουν... μονόδρομοι (όπως στην δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα - τι πήγα και θυμήθηκα)! Αυτός είναι ο τρόπος του προπονητή, αυτή είναι η ποδοσφαιρική του φιλοσοφία, τα ξέραμε όταν τον αποκτήσαμε, με αυτά (τα δεδομένα) θα πορευτούμε.
Η ισορροπία στο ποδόσφαιρο
Στο ποδόσφαιρο δεν κερδίζει ούτε η επίθεση, ούτε άμυνα, αλλά η ισορροπία. Αυτός που έχει την καλύτερη διαφορά τερμάτων δηλαδή. Πχ πέρυσι (σεζόν 2024-2025) ο Ολυμπιακός δεν διέθετε την καλύτερη επίθεση (ο ΠΑΟΚ σκόραρε περισσότερο) αλλά είχε +36 (στα γκολ υπέρ - κατά) και πήρε το πρωτάθλημα (με περίπατο). Κανένας δεν είχε καλύτερο συντελεστή.
Την χρονιά του νταμπλ (2022-2023) η ΑΕΚ δεν διέθετε ούτε την καλύτερη επίθεση, ούτε την καλύτερη άμυνα αλλά είχε τον καλύτερο συντελεστή τερμάτων.
Ομάδες που να κατέκτησαν πρωτάθλημα έχοντας την καλύτερη επίθεση (αλλά όχι την κορυφαία άμυνα) θα δείτε αλλά δεν είναι ο κανόνας, ομάδες που να κατέκτησαν πρωτάθλημα έχοντας την καλύτερη άμυνα (αλλά όχι την κορυφαία επίθεση) θα δείτε (ΑΕΚ 2017-2018, ΠΑΟΚ 20-18-2019), αλλά αυτό που είναι η πραγματική εξαίρεση του κανόνα είναι να πετύχετε πρωταθλήτρια ομάδα χωρίς τον καλύτερο συντελεστή τερμάτων.
Τέτοια ήταν η ΑΕΚ το 2018, ο ΠΑΟΚ το 2019 (αυτά τα δύο πρωταθλήματα κρίθηκαν από τις άμυνες) και ο Ολυμπιακός το 2008 (με την υπόθεση Βάλνερ).
Μόλις τρεις φορές από το 2006 που δημιουργήθηκε η Super League ομάδα που δεν είχε τον καλύτερο συντελεστή σε γκολ κατέκτησε τον τίτλο. Δηλαδή μόλις τρία στα είκοσι πρωταθλήματα. Οπότε το βασικό δεν είναι πόσα τέρματα πετυχαίνεις, ούτε πόσα δέχεσαι, αλλά πόσο θα σκοράρεις σε συνδυασμό με το πόσα γκολ θα δεχθείς.
Αυτή η ισορροπία ξεκινά από την δομή της ομάδας στο γήπεδο και τα τεχνικά χαρακτηριστικά των παικτών. Ισορροπία σε άμυνα και επίθεση. Παίκτες που να αμύνονται και να επιτίθενται συνάμα. Λένε ότι η επίθεση ξεκινά από τον τερματοφύλακα και τον στόπερ και η άμυνα από τον σέντερ φορ.
Όλα αυτά βέβαια σε αμιγώς θεωρητικό επίπεδο καθώς δεν γίνεται και οι ένδεκα ποδοσφαιριστές μίας ομάδας που βρίσκονται στο χορτάρι να είναι εξίσου καλοί σε άμυνα και επίθεση.
Αν επιστρέψουμε στο παράδειγμα με τις τρεις περιπτώσεις μέσων που (προ)αναφέραμε, ο Νίκολιτς θα προτιμήσει την τρίτη περίπτωση γιατί μπορεί να μην είναι σε κάτι εξαιρετικός, αλλά είναι ισορροπημένος.
Θέλει μία ομάδα ισορροπημένη, με παίκτες που προσφέρουν σε όσο γίνεται περισσότερα κομμάτια του παιχνιδιού, παρά ποδοσφαιριστές που κάνουν ουσιαστικά ένα πράγμα, εξαιρετικά μεν - ένα πράγμα δε.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου